Η Δομή του Ορίζοντα Ευρώπη

Ο Ορίζοντας Ευρώπη είναι το πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για την έρευνα και την καινοτομία για την περίοδο 2021-2027, με προϋπολογισμό 95,5 δισ. ευρώ.

Νεωτερισμοί του Ορίζοντα Ευρώπη 2021-2027

Η δομή και τα καινούργια στοιχεία του Ορίζοντα Ευρώπη βασίστηκαν στα συμπεράσματα από την ενδιάμεση αξιολόγηση του Ορίζοντα 2020. Στον Ορίζοντα Ευρώπη ενισχύεται η υποστήριξη ρηξικέλευθων καινοτομιών, η δημιουργία μεγαλύτερου αντίκτυπου μέσω του προσανατολισμού στις αποστολές και τη συμμετοχή των πολιτών, η διεθνής συνεργασία, ο ανοιχτός χαρακτήρας, ο εξορθολογισμός του χρηματοδοτικού τοπίου και η διευρυμένη συμμετοχή.

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (European Innovation Council)

Ένα από τα στοιχεία που είχε ήδη εισαχθεί στον Ορίζοντα 2020 ως πιλοτικό πρόγραμμα και εδραιώνεται στον Ορίζοντα Ευρώπη, είναι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (EIC) που θα συμπληρώνει το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Καινοτομία και την Τεχνολογία (EIT). Με στόχο την ενίσχυση της ρηξικέλευθης καινοτομίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας παρέχει άμεση στήριξη σε καινοτόμες ιδέες μέσω δύο συμπληρωματικών εργαλείων, το EIC Pathfinder και το EIC Accelerator.

Αποστολές Έρευνας και Καινοτομίας (Research & innovation Missions)

Οι Αποστολές Έρευνας και Καινοτομίας αποτελούν ένα διεπιστημονικό χαρτοφυλάκιο δράσεων για την επίτευξη ενός φιλόδοξου και μετρήσιμου στόχου, που αποτελεί πηγή έμπνευσης εντός καθορισμένου χρονικού πλαισίου, με αυξημένο αντίκτυπο για την ευρωπαϊκή κοινωνία και τη χάραξη πολιτικής.

Διευρυμένες δυνατότητες σύνδεσης

Στον Ορίζοντα Ευρώπη ενισχύεται η δυνατότητα διεθνούς συνεργασίας. Πιο συγκεκριμένα, διευρύνονται οι δυνατότητες συνεργασίας με τρίτες χώρες, οι οποίες θα γίνονται πιο εύκολα επιλέξιμες για συμμετοχή σε προτάσεις διεθνούς συνεργασίας, εφόσον έχουν επαρκείς ικανότητες στην τεχνολογία, την επιστήμη και την καινοτομία.

Πολιτική για την ανοικτή επιστήμη

Η αρχή της Ανοικτής Επιστήμης αποτελεί δομικό στοιχείο του Ορίζοντα Ευρώπη. Απαιτείται πλέον η ανοιχτή πρόσβαση σε δημοσιεύσεις και δεδομένα με στόχο την ταχύτερη αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων που προκύπτουν από ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα έργα για την καίρια αντιμετώπιση κοινωνικών προκλήσεων και τη συντομότερη υιοθέτηση των καινοτομιών από την αγορά. Κατά την υλοποίηση έργων του Ορίζοντα Ευρώπη, επιστήμονες και ερευνητές θα έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν το Ευρωπαϊκό Νέφος Ανοικτής Επιστήμης (“European Open Science Cloud”), το οποίο αποτελεί μία βάση για την αποθήκευση, διαχείριση, ανάλυση και επαναχρησιμοποίηση επιστημονικών δεδομένων.

Συμπράξεις: Νέα προσέγγιση

Για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και ο αντίκτυπος σε ότι αφορά την επίτευξη των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, στον Ορίζοντα Ευρώπη προωθείται μια νέα γενιά στοχοθετημένων και περισσότερο φιλόδοξων συμπράξεων προς υποστήριξη συμφωνημένων στόχων πολιτικής της ΕΕ με απλή αρχιτεκτονική και εργαλειοθήκη, συνεκτική προσέγγιση του κύκλου ζωής και στρατηγικό προσανατολισμό, αποφεύγοντας την αλληλοεπικάλυψη δράσεων. Ο Ορίζοντας Ευρώπη υποστηρίζει συμπράξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με κράτη-μέλη, αλλά και με τον ιδιωτικό τομέα, ακαδημαϊκά ιδρύματα και άλλους οργανισμούς των ευρωπαϊκών χωρών. Στόχος είναι η αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων και ο βιομηχανικός εκσυγχρονισμός μέσω συντονισμένων προσπαθειών έρευνας και καινοτομίας.

Επέκταση της αριστείας και Διεύρυνση της συμμετοχής (Spreading Excellence and Widening Participation)

Στο πλαίσιο του Ορίζοντα Ευρώπη, η οριζόντια δέσμη μέτρων “Widening Participation and Spreading Excellence” κεφαλαιοποιείται και παρουσιάζεται ως ένα πακέτο ολοκληρωμένων δράσεων. Στο νέο πρόγραμμα πλαίσιο, 15 κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένης για πρώτη φορά της Ελλάδας, αρκετές συνδεδεμένες χώρες και πλέον οι 9 απόκεντρες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι επιλέξιμες ως συντονιστές. Η πρόσβαση στην αριστεία και η αναμόρφωση ακαδημαϊκών ιδρυμάτων θα στηριχθεί με δράσεις, όπως “European Excellence Initiative” και “Brain Circulation”. Μέσω της δράσης “Hop-on” θα παρέχεται η δυνατότητα εμβόλιμης συμμετοχής οργανισμών από χώρες “widening” σε υφιστάμενα έργα έρευνας και καινοτομίας. Παράλληλα, αναβαθμίζεται ο ρόλος των Εθνικών Σημείων Επαφής, καθώς θα έχουν ενεργό ρόλο στην προεπισκόπηση προτάσεων και στην αναζήτηση εταίρων μέσω ειδικής πλατφόρμας.